TimelineBiteประวัติและที่มาของทุกสิ่ง คำละเรื่อง ตามหาโบราณวัตถุไทยในพิพิธภัณฑ์โลก →

เครื่องแปลงศักราชไทย

พิมพ์ปีในระบบไหนก็ได้ แล้วได้ปีในทุกระบบ คิดเรื่องปีใหม่ไทยที่เคยเริ่ม 1 เมษายนก่อน พ.ศ. 2484 ให้ด้วย ซึ่งเครื่องแปลงที่บวกลบ 543 ตรง ๆ มักผิด

ลองดู:

สูตรแปลงศักราช

ศักราชแปลงเป็น พ.ศ.เริ่มนับใช้ที่ไหน
ค.ศ. คริสต์ศักราช+ 543ปีประสูติพระเยซูตามการนับของยุโรปสากล
จ.ศ. จุลศักราช+ 1181ค.ศ. 638พงศาวดาร ปฏิทินโหร เอกสารสมัยอยุธยาถึงต้นรัตนโกสินทร์
ม.ศ. มหาศักราช+ 621ค.ศ. 78ศิลาจารึกสุโขทัย และจารึกเขมรโบราณ
ร.ศ. รัตนโกสินทรศก+ 2324ปีสถาปนากรุงเทพฯ ค.ศ. 1782 เป็น ร.ศ. 1ราชการสยาม 1 เม.ย. 2432 ถึง 31 มี.ค. 2455 (ร.ศ. 108–130)

กับดักที่เครื่องแปลงทั่วไปพลาด: ปีใหม่ 1 เมษายน

ตั้งแต่ พ.ศ. 2432 ถึง 2483 ไทยขึ้นปีใหม่วันที่ 1 เมษายน ดังนั้นวันที่ในเดือนมกราคมถึงมีนาคมของช่วงนั้นยังนับเป็นปีเก่า เช่น สนธิสัญญาสยาม–ฝรั่งเศสลงนามเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1904 ตรงกับ พ.ศ. 2446 ไม่ใช่ 2447 และตรงกับ ร.ศ. 122 ตามชื่อสนธิสัญญา ต่อมารัฐบาลเปลี่ยนวันขึ้นปีใหม่เป็น 1 มกราคม เริ่มปี พ.ศ. 2484 ทำให้ พ.ศ. 2483 มีเพียง 9 เดือน ก่อน พ.ศ. 2432 ปีเปลี่ยนตามปฏิทินจันทรคติและวันเถลิงศก (ราวเดือนมีนาคมถึงเมษายน แต่ละปีไม่ตรงกัน) เครื่องนี้ใช้ 1 เมษายนเป็นค่าประมาณสำหรับช่วงนั้น จ.ศ. และ ม.ศ. ก็เปลี่ยนปีราวเดือนเมษายนเช่นกัน

พ.ศ. แบบไทยนับเร็วกว่าศรีลังกา เมียนมา กัมพูชา และลาว 1 ปี (ประเทศเหล่านั้นใช้ ค.ศ. + 544) ถ้าอ่านเอกสารจากประเทศเพื่อนบ้านให้ระวังจุดนี้

คำถามที่พบบ่อย

พ.ศ. กับ ค.ศ. ต่างกันกี่ปี

ปัจจุบันต่างกัน 543 ปี (พ.ศ. = ค.ศ. + 543) แต่ก่อนวันที่ 1 มกราคม 2484 ไทยขึ้นปีใหม่วันที่ 1 เมษายน วันที่อยู่ในเดือนมกราคมถึงมีนาคมของปีก่อนหน้านั้นจึงต่างกัน 542 ปี

ร.ศ. 112 ตรงกับปีอะไร

ร.ศ. 112 ตรงกับ พ.ศ. 2436 คือ 1 เมษายน ค.ศ. 1893 ถึง 31 มีนาคม ค.ศ. 1894 เหตุการณ์ปากน้ำที่เรียกว่าวิกฤตการณ์ ร.ศ. 112 เกิดเดือนกรกฎาคม 1893

จุลศักราชแปลงเป็นพุทธศักราชอย่างไร

บวก 1181 (พ.ศ. = จ.ศ. + 1181) เช่น จ.ศ. 1129 ปีเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 ตรงกับ พ.ศ. 2310

มหาศักราชแปลงเป็นพุทธศักราชอย่างไร

บวก 621 (พ.ศ. = ม.ศ. + 621) ศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงระบุ ม.ศ. 1205 จึงตรงกับ พ.ศ. 1826 หรือ ค.ศ. 1283

ทำไม พ.ศ. 2483 มีแค่ 9 เดือน

เพราะรัฐบาลเปลี่ยนวันขึ้นปีใหม่จาก 1 เมษายนเป็น 1 มกราคม ปี 2483 เริ่ม 1 เมษายน 2483 แล้วจบ 31 ธันวาคม 2483 วันถัดไปคือ 1 มกราคม 2484

ที่มาของข้อมูล

สูตรคำนวณเรียบเรียงจากหลักการนับศักราชที่ใช้ในเอกสารไทย เหตุการณ์ประจำปีคัดโดยTimelineBite 57 เรื่อง ทุกเรื่องลิงก์ไปบทความวิกิพีเดียภาษาไทยที่เกี่ยวข้อง ถ้าพบข้อผิดพลาดแจ้งเราได้ อยากดูของจริงจากยุคต่าง ๆ ลอง เกมทายอายุโบราณวัตถุ