สูตรแปลงศักราช
| ศักราช | แปลงเป็น พ.ศ. | เริ่มนับ | ใช้ที่ไหน |
|---|---|---|---|
| ค.ศ. คริสต์ศักราช | + 543 | ปีประสูติพระเยซูตามการนับของยุโรป | สากล |
| จ.ศ. จุลศักราช | + 1181 | ค.ศ. 638 | พงศาวดาร ปฏิทินโหร เอกสารสมัยอยุธยาถึงต้นรัตนโกสินทร์ |
| ม.ศ. มหาศักราช | + 621 | ค.ศ. 78 | ศิลาจารึกสุโขทัย และจารึกเขมรโบราณ |
| ร.ศ. รัตนโกสินทรศก | + 2324 | ปีสถาปนากรุงเทพฯ ค.ศ. 1782 เป็น ร.ศ. 1 | ราชการสยาม 1 เม.ย. 2432 ถึง 31 มี.ค. 2455 (ร.ศ. 108–130) |
กับดักที่เครื่องแปลงทั่วไปพลาด: ปีใหม่ 1 เมษายน
ตั้งแต่ พ.ศ. 2432 ถึง 2483 ไทยขึ้นปีใหม่วันที่ 1 เมษายน ดังนั้นวันที่ในเดือนมกราคมถึงมีนาคมของช่วงนั้นยังนับเป็นปีเก่า เช่น สนธิสัญญาสยาม–ฝรั่งเศสลงนามเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1904 ตรงกับ พ.ศ. 2446 ไม่ใช่ 2447 และตรงกับ ร.ศ. 122 ตามชื่อสนธิสัญญา ต่อมารัฐบาลเปลี่ยนวันขึ้นปีใหม่เป็น 1 มกราคม เริ่มปี พ.ศ. 2484 ทำให้ พ.ศ. 2483 มีเพียง 9 เดือน ก่อน พ.ศ. 2432 ปีเปลี่ยนตามปฏิทินจันทรคติและวันเถลิงศก (ราวเดือนมีนาคมถึงเมษายน แต่ละปีไม่ตรงกัน) เครื่องนี้ใช้ 1 เมษายนเป็นค่าประมาณสำหรับช่วงนั้น จ.ศ. และ ม.ศ. ก็เปลี่ยนปีราวเดือนเมษายนเช่นกัน
พ.ศ. แบบไทยนับเร็วกว่าศรีลังกา เมียนมา กัมพูชา และลาว 1 ปี (ประเทศเหล่านั้นใช้ ค.ศ. + 544) ถ้าอ่านเอกสารจากประเทศเพื่อนบ้านให้ระวังจุดนี้
คำถามที่พบบ่อย
พ.ศ. กับ ค.ศ. ต่างกันกี่ปี
ปัจจุบันต่างกัน 543 ปี (พ.ศ. = ค.ศ. + 543) แต่ก่อนวันที่ 1 มกราคม 2484 ไทยขึ้นปีใหม่วันที่ 1 เมษายน วันที่อยู่ในเดือนมกราคมถึงมีนาคมของปีก่อนหน้านั้นจึงต่างกัน 542 ปี
ร.ศ. 112 ตรงกับปีอะไร
ร.ศ. 112 ตรงกับ พ.ศ. 2436 คือ 1 เมษายน ค.ศ. 1893 ถึง 31 มีนาคม ค.ศ. 1894 เหตุการณ์ปากน้ำที่เรียกว่าวิกฤตการณ์ ร.ศ. 112 เกิดเดือนกรกฎาคม 1893
จุลศักราชแปลงเป็นพุทธศักราชอย่างไร
บวก 1181 (พ.ศ. = จ.ศ. + 1181) เช่น จ.ศ. 1129 ปีเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 ตรงกับ พ.ศ. 2310
มหาศักราชแปลงเป็นพุทธศักราชอย่างไร
บวก 621 (พ.ศ. = ม.ศ. + 621) ศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงระบุ ม.ศ. 1205 จึงตรงกับ พ.ศ. 1826 หรือ ค.ศ. 1283
ทำไม พ.ศ. 2483 มีแค่ 9 เดือน
เพราะรัฐบาลเปลี่ยนวันขึ้นปีใหม่จาก 1 เมษายนเป็น 1 มกราคม ปี 2483 เริ่ม 1 เมษายน 2483 แล้วจบ 31 ธันวาคม 2483 วันถัดไปคือ 1 มกราคม 2484
ที่มาของข้อมูล
สูตรคำนวณเรียบเรียงจากหลักการนับศักราชที่ใช้ในเอกสารไทย เหตุการณ์ประจำปีคัดโดยTimelineBite 57 เรื่อง ทุกเรื่องลิงก์ไปบทความวิกิพีเดียภาษาไทยที่เกี่ยวข้อง ถ้าพบข้อผิดพลาดแจ้งเราได้ อยากดูของจริงจากยุคต่าง ๆ ลอง เกมทายอายุโบราณวัตถุ