มะละกาและจอร์จทาวน์: สองเมืองท่า 500 ปี ที่สยามเคยยกทัพไปตี และวัดไทยที่ได้ที่ดินจากอังกฤษ

ทำไมสองเมืองนี้จึงเป็นมรดกโลกร่วมกัน

ช่องแคบมะละกาเป็นทางเรือหลักระหว่างมหาสมุทรอินเดียกับทะเลจีนใต้ เรือที่ขนผ้าจากอินเดีย เครื่องเทศจากหมู่เกาะ และเครื่องถ้วยจากจีนต้องผ่านที่นี่และรอลมมรสุมเปลี่ยนทิศ เมืองท่าริมช่องแคบจึงกลายเป็นที่พักของพ่อค้าหลายชาติ

ยูเนสโกขึ้นทะเบียนมะละกาและจอร์จทาวน์คู่กันเพราะทั้งสองเมืองเป็นใจกลางเมืองประวัติศาสตร์บนช่องแคบที่เหลืออยู่ครบที่สุด และเล่าเรื่องคนละช่วงที่ต่อกันพอดี เหตุผลคือเป็นเมืองการค้าพหุวัฒนธรรมที่มลายู จีน อินเดีย และมหาอำนาจยุโรป 3 ชาติผลัดกันทิ้งร่องรอยไว้เกือบ 500 ปี (ii) เป็นหลักฐานที่ยังมีชีวิตของมรดกหลายวัฒนธรรม ทั้งศาสนสถาน ภาษา เทศกาล และอาหาร (iii) และมีสถาปัตยกรรมกับภูมิทัศน์เมืองที่ไม่มีที่ใดในเอเชียตะวันออกและใต้เทียบได้ โดยเฉพาะตึกแถวและบ้านในเมืองหลายแบบหลายยุค (iv)

มะละกา: สุลต่าน โปรตุเกส และดัตช์

มะละกาเริ่มเป็นเมืองท่าราว ค.ศ. 1400 เมื่อปรเมศวรตั้งรัฐสุลต่านขึ้น ไม่นานก็ร่ำรวยจนเป็นศูนย์กลางการค้าของภูมิภาค ปี 1511 โปรตุเกสยึดเมืองและสร้างป้อมอาโฟร์โมซา ซึ่งเหลือเพียงประตูให้เห็นวันนี้ ปี 1641 ดัตช์ร่วมกับยะโฮร์ยึดมะละกาต่อ และสร้างอาคารสีแดงอย่างสตัดธุยส์ไว้กลางเมือง อังกฤษได้มะละกาไปตามสนธิสัญญาอังกฤษ-ดัตช์ ปี 1824

ในย่านเก่ายังมีศาลเจ้าเจ้งฮุนเต๋ง (Cheng Hoon Teng) ของชุมชนจีน มัสยิดเก่า โบสถ์คริสต์ และย่านถนนจองเกอร์ อยู่ในระยะเดินถึงกัน

จอร์จทาวน์: เมืองอังกฤษที่คนทั้งเอเชียมาอยู่รวมกัน

ปี 1786 ฟรานซิส ไลต์ แห่งบริษัทอินเดียตะวันออกของอังกฤษ ได้เกาะปีนังจากสุลต่านเกดะห์ และตั้งเมืองจอร์จทาวน์ตามพระนามพระเจ้าจอร์จที่ 3 ที่นี่เป็นนิคมอังกฤษแห่งแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเป็นเมืองหลวงของนิคมช่องแคบ (Straits Settlements) ในปี 1826 เมืองเปิดเป็นท่าเรือเสรี คนจีน มลายู อินเดีย และชาติอื่นจึงอพยพเข้ามาจำนวนมาก

ผลคือย่านเก่าที่มีศาลเจ้าจีน วัดฮินดู มัสยิด โบสถ์ และวัดพุทธ อยู่ห่างกันไม่กี่ช่วงตึก บ้านตระกูลจีนอย่างคูกงสี (Khoo Kongsi) ตกแต่งวิจิตรเกือบทุกตารางนิ้ว ส่วนตึกแถวที่ชั้นล่างค้าขาย ชั้นบนอยู่อาศัย ไล่ได้ตั้งแต่แบบเรียบ ๆ ยุคแรกจนถึงแบบอาร์ตเดโค