11 พฤศจิกายน วันสงบศึกสงครามโลกครั้งที่ 1 กับทหารอาสาสยาม 1,284 นาย ที่ได้เดินลอดประตูชัยกรุงปารีส

เช้าวันที่ 11 พฤศจิกายน 2461 (ค.ศ. 1918) ผู้แทนฝ่ายสัมพันธมิตรกับเยอรมนีลงนามข้อตกลงสงบศึกในตู้รถไฟกลางป่ากงเปียญ ทางเหนือของกรุงปารีส และให้มีผลเวลา 11 นาฬิกาตามเวลาปารีส “ชั่วโมงที่ 11 ของวันที่ 11 เดือน 11” จึงกลายเป็นวันที่หลายประเทศยืนสงบนิ่งรำลึกถึงผู้เสียชีวิตในสงครามมาจนถึงวันนี้ ปีนี้ครบ 108 ปี

ในวันนั้นมีทหารจากสยามอยู่ในฝรั่งเศสแล้วกว่าพันนาย

จากความเป็นกลาง สู่การประกาศสงคราม

เมื่อสงครามเริ่มในปี 2457 สยามประกาศเป็นกลาง สงครามอยู่ห่างไกล และสยามมีทั้งชาวเยอรมันที่ทำงานให้รัฐบาลและการค้ากับเยอรมนีไม่น้อย ขณะเดียวกันการค้าข้าวส่วนใหญ่อยู่ในมือของอังกฤษ ราชสำนักเองก็แบ่งเป็นฝ่ายที่ชอบอังกฤษ ฝรั่งเศส และเยอรมนี

แต่สยามเพิ่งเสียดินแดนลาวและกัมพูชาให้ฝรั่งเศส และหัวเมืองมลายูให้อังกฤษ ในช่วง 2432–2452 และยังถูกผูกด้วยสนธิสัญญาที่ให้ชาวต่างชาติมีสิทธิสภาพนอกอาณาเขต รัชกาลที่ 6 ทรงหวังว่าการเข้าร่วมฝ่ายสัมพันธมิตรจะเป็นโอกาสแก้สนธิสัญญาเหล่านี้ เดือนกรกฎาคม 2460 สยามจึงประกาศสงครามกับเยอรมนีและออสเตรีย-ฮังการี ควบคุมตัวชาวเยอรมันและออสเตรีย-ฮังการีในสยาม และยึดเรือเยอรมัน 9 ลำในแม่น้ำเจ้าพระยา

สยามเป็นประเทศเดียวในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่เข้าสงครามครั้งนี้ด้วยการตัดสินใจของตัวเองในฐานะประเทศเอกราช ไม่ได้ถูกเกณฑ์ไปในฐานะอาณานิคมของชาติยุโรป

ทหารอาสา 1,284 นาย

กันยายน 2460 สยามเปิดรับอาสาสมัคร มีผู้สมัครหลายพันคน คัดเหลือ 1,284 นาย แบ่งเป็นหน่วยแพทย์ หน่วยยานยนต์ขนส่ง และหน่วยบิน อยู่ใต้บังคับบัญชาของพลตรีพระยาพิไชยชาญฤทธิ์ กองทหารอาสาขึ้นบกที่เมืองมาร์แซย์เมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม 2461

• หน่วยบิน ราว 370 นาย ถูกส่งไปฝึกใหม่ที่สนามบินหลายแห่งในฝรั่งเศส และยังฝึกไม่จบเมื่อถึงวันสงบศึก จึงไม่ได้ขึ้นบินรบ และเดินทางกลับถึงสยามในปี 2462
• หน่วยยานยนต์และหน่วยแพทย์ ถูกส่งไปแนวหน้าในเดือนสิงหาคม ขนกำลังพลและยุทธปัจจัย และประจำโรงพยาบาลสนามในการรบที่แชมเปญและแม่น้ำเมิส-อาร์กอนน์ ทหารกลุ่มนี้ได้รับเหรียญกรัวเดอแกร์ของฝรั่งเศส

หลังเสียงปืนเงียบ

หลังวันสงบศึก ทหารสยามร่วมกับทหารฝรั่งเศสเข้ายึดครองแคว้นไรน์ของเยอรมนี โดยรับผิดชอบเมืองนอยชตัดท์ อันเดอร์ ฮาร์ดท์ (Neustadt an der Haardt) ช่วงนั้นไข้หวัดใหญ่สเปนกำลังระบาดในยุโรป ทหารอาสาเสียชีวิตรวม 19 นาย ส่วนใหญ่จากโรคระบาดและอุบัติเหตุ ไม่มีใครเสียชีวิตในการรบ

วันที่ 14 กรกฎาคม 2462 ทหารอาสาสยามเดินสวนสนามฉลองชัยชนะของฝ่ายสัมพันธมิตรลอดประตูชัย (Arc de Triomphe) กลางกรุงปารีส ภายใต้ธงไตรรงค์ที่มีรูปช้างเผือกอยู่ตรงกลาง

สิ่งที่สยามได้กลับมาคือที่นั่งในการประชุมสันติภาพที่ปารีส การเป็นสมาชิกก่อตั้งสันนิบาตชาติ และการเจรจาแก้สนธิสัญญา ภายในปี 2468 สหรัฐฯ อังกฤษ และฝรั่งเศสยอมสละสิทธิสภาพนอกอาณาเขตในสยาม ผลตอบแทนทางการทูตที่ได้จากทหารอาสาพันกว่านายจึงคุ้มค่ากว่าขนาดของกองทัพหลายเท่า