แวนโก๊ะ เป็นจิตรกรแค่ 10 ปี วาดงานราว 2,100 ชิ้น และที่เรารู้จักเขา ส่วนใหญ่มาจากจดหมายถึงน้องชาย

ทุกวันนี้ภาพของวินเซนต์ แวนโก๊ะ (Vincent van Gogh) ขายได้หลายพันล้านบาท แต่ตอนมีชีวิตอยู่ เขาแทบไม่มีรายได้จากภาพเลย และต้องพึ่งเงินที่น้องชายส่งมาให้ทุกเดือน เรื่องราวที่เรารู้จักเขาส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากคนอื่นเล่า แต่มาจากจดหมายที่เขาเขียนเอง

หลายอาชีพก่อนจะถือพู่กัน

แวนโก๊ะเกิดวันที่ 30 มีนาคม 1853 ที่หมู่บ้านซุนเดิร์ต (Zundert) ทางใต้ของเนเธอร์แลนด์ ตรงกับ พ.ศ. 2396 รัชกาลที่ 4 พ่อเป็นบาทหลวงนิกายโปรเตสแตนต์ อายุ 16 ลุงพาเขาไปทำงานที่ร้านขายภาพกูปีล (Goupil & Cie) ในกรุงเฮก ซึ่งต่อมาส่งเขาไปประจำที่ลอนดอนและปารีส

แต่เขาทำงานขายภาพได้ไม่ดี จึงหันไปเป็นครู แล้วเป็นนักเทศน์ในเขตเหมืองถ่านหินโบรีนาจ (Borinage) ของเบลเยียม ที่นั่นเองที่เขาเริ่มวาดภาพคนงานเหมือง และปี 1880 ตอนอายุ 27 เขาตัดสินใจว่าจะเป็นจิตรกร

จดหมายกว่า 600 ฉบับถึงเตโอ

คนที่อยู่ข้างเขาตลอดคือเตโอ (Theo) น้องชายที่ทำงานขายภาพในปารีส เตโอส่งเงินให้เขาเป็นประจำ และทั้งคู่เขียนจดหมายหากันตั้งแต่ปี 1872 จนถึงปี 1890 ที่เหลืออยู่ถึงปัจจุบันเป็นจดหมายจากวินเซนต์ถึงเตโอมากกว่า 600 ฉบับ แต่จากเตโอถึงวินเซนต์เพียงราว 40 ฉบับ เพราะเตโอเก็บทุกฉบับไว้ ขณะที่วินเซนต์เก็บไว้ไม่กี่ฉบับ

ในจดหมาย เขาเล่าว่ากำลังวาดอะไร ใช้สีอะไร เพราะอะไร บางฉบับมีภาพร่างประกอบ ปัจจุบันพิพิธภัณฑ์แวนโก๊ะที่อัมสเตอร์ดัมเปิดให้อ่านจดหมายทั้งหมดออนไลน์ฟรี

ภาพพิมพ์ญี่ปุ่นและแดดทางใต้

ปี 1886 เขาย้ายไปอยู่กับเตโอที่ปารีส ได้เห็นงานของกลุ่มอิมเพรสชันนิสต์ และสะสมภาพพิมพ์อุกิโยเอะของญี่ปุ่นหลายร้อยแผ่น ซึ่งเป็นศิลปะแบบเดียวกับงานของ โฮกุไซ สีของเขาสว่างขึ้นทันที ภาพเหมือนตนเองปี 1887 ในภาพหัวเรื่องนี้ วาดด้วยเส้นสั้น ๆ และจุดสีแบบที่เขาเรียนรู้จากจิตรกรรุ่นเดียวกันอย่าง ฌอร์ฌ ซูรา

ต้นปี 1888 เขาย้ายลงใต้ไปเมืองอาร์ล (Arles) เช่าบ้านสีเหลืองและฝันจะตั้งชุมชนศิลปิน ห้องนอนเล็ก ๆ ในบ้านหลังนี้คือภาพที่เขาวาดถึงสามครั้ง (ซูมดูได้ที่ ห้องนอนของแวนโก๊ะ) ปลายปีนั้นปอล โกแกง (Paul Gauguin) มาอยู่ด้วยได้ราวสองเดือนก็ทะเลาะกัน และเป็นช่วงที่แวนโก๊ะป่วยหนักทางจิตจนต้องเข้าโรงพยาบาล ปี 1889 เขาเข้าไปรักษาตัวที่สถานพยาบาลเมืองแซ็ง-เรมี (Saint-Rémy) และยังวาดภาพต่อแทบทุกวัน

สองปีสุดท้าย

ช่วงชีวิตจิตรกรของเขายาวเพียงราวสิบปี แต่มีงานราว 2,100 ชิ้น รวมภาพสีน้ำมันราว 860 ภาพ ส่วนใหญ่วาดในสองปีสุดท้าย ฤดูร้อนปี 1890 เขาย้ายไปหมู่บ้านโอแวร์-ซูร์-วาซ (Auvers-sur-Oise) ใกล้ปารีส วันที่ 27 กรกฎาคม เขายิงตัวเองที่หน้าอก และเสียชีวิตสองวันต่อมา อายุ 37 ปี

เตโอเสียชีวิตตามไปในเดือนมกราคมปีถัดมา คนที่ทำให้โลกรู้จักแวนโก๊ะคือโยฮันนา ฟัน โคค-บองเงอร์ (Johanna van Gogh-Bonger) ภรรยาของเตโอ เธอเก็บภาพและจดหมายไว้ จัดนิทรรศการ และพิมพ์จดหมายเผยแพร่ ภาพของแวนโก๊ะในเกมทายภาพดังมีหลายภาพ ลองเล่นดู ว่าจำลายเส้นของเขาได้ไหม