"บะหมี่" แปลตรงตัวว่า "เส้นใส่เนื้อ" คำฮกเกี้ยนที่เดินทางไปถึงอินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ และเนเธอร์แลนด์

คำว่า บะหมี่ มาจากภาษาจีนฮกเกี้ยน 肉麵 อ่านว่า bah-mī (บะ-หมี่) ซึ่งแยกได้เป็นสองคำ

肉 bah (เนื้อ มักหมายถึงเนื้อหมู) + 麵 mī (เส้นแป้ง) → บะหมี่ = “เส้นใส่เนื้อ”

ชื่อนี้จึงเดิมทีไม่ได้บอกว่าเป็นเส้นสีเหลือง แต่หมายถึงก๋วยเตี๋ยวเส้นแป้งสาลีที่กินกับเนื้อหมู พจนานุกรมภาษาอามอย (สำเนียงฮกเกี้ยนของเมืองเซี่ยเหมิน) ที่มิชชันนารีชาวสกอตชื่อคาร์สแตร์ส ดักลาส (Carstairs Douglas) ทำไว้ตั้งแต่ปี 1873 ก็บันทึกคำนี้ไว้แล้ว

คำเดียว หลายประเทศ

ชาวฮกเกี้ยนจากมณฑลฝูเจี้ยนอพยพไปทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ บะหมี่จึงมีญาติหลายประเทศ

• อินโดนีเซีย เรียก bakmi หรือ bakmie มีร้านบะหมี่เต็มเมืองจาการ์ตา เมดาน และสุราบายา
• ฟิลิปปินส์ ภาษาตากาล็อกเรียก mami หรือ bami ภาษาเซบัวโนเรียก bam-i
• ลาว เขียน ບະໝີ່ อ่านว่าบะหมี่เหมือนไทย
• เนเธอร์แลนด์ รับคำว่า bami ผ่านอินโดนีเซียซึ่งเคยเป็นอาณานิคมของดัตช์ วันนี้ bami goreng (บะหมี่ผัด) เป็นอาหารที่หาซื้อได้ทั่วไปในเนเธอร์แลนด์

ในภาษาไทยเราสั่ง “บะหมี่น้ำ” หรือ “บะหมี่แห้ง” และใช้เส้นบะหมี่ผัดแบบจีนได้ด้วย

“หมี่” ที่ความหมายกลับข้าง

ครึ่งหลังของคำ คือ mī (麵) ก็เข้ามาในภาษาไทยเดี่ยว ๆ เป็นคำว่า หมี่ แต่ความหมายเปลี่ยนไป ในภาษาจีน 麵 หมายถึงเส้นที่ทำจากแป้งสาลี แต่คนไทยใช้คำว่าหมี่เรียก เส้นข้าว เส้นเล็ก ๆ เช่นในหมี่กรอบ ภาษาเวียดนาม (mì) และมลายู (mi) ก็รับคำนี้ไปเหมือนกัน

ครั้งหน้าที่สั่งบะหมี่หมูแดง จึงเท่ากับพูดคำว่า “เนื้อ” สองรอบโดยไม่รู้ตัว ส่วนคำว่าก๋วยเตี๋ยวก็มาจากภาษาจีนสายใต้เหมือนกัน