"ขนมปัง" ปังมาจากไหน? คำโปรตุเกสที่ติดอยู่ในภาษาไทยมาหลายร้อยปี

ขนมปัง ประกอบด้วยสองส่วน คือ “ขนม” ที่เป็นคำไทย หมายถึงของกินเล่น กับ “ปัง” ซึ่งยืมมาจากภาษาโปรตุเกส pão (อ่านคล้าย “เปา” ขึ้นจมูก) แปลว่าขนมปัง

พอคำต่างชาติเข้ามา คนไทยมักเติมคำไทยข้างหน้าเพื่อบอกประเภท เหมือน “รถ” ในรถเมล์ หรือ “ปลา” ในปลาแซลมอน “ขนมปัง” จึงแปลตรง ๆ ได้ว่า “ขนมชนิดที่เรียกว่าปัง” ภาษาลาวและภาษาไทลื้อก็เรียกขนมปังด้วยรูปแบบเดียวกัน

ทำไมเป็นโปรตุเกส

ชาวโปรตุเกสเป็นชาวยุโรปชาติแรกที่ติดต่อกับอยุธยา ทูตคนแรกมาถึงในปี 2054 (ค.ศ. 1511) และในปี 2081 (ค.ศ. 1538) ทหารโปรตุเกสที่รบให้สมเด็จพระไชยราชาได้ที่ดินตั้งหมู่บ้านในอยุธยา ชุมชนนี้อยู่ต่อมาจนเสียกรุง และพาอาหาร ขนม และคำศัพท์หลายคำเข้ามาในภาษาไทย

เพื่อนร่วมทางของ “ปัง”

• สบู่ จาก sabão (สบู่) ซึ่งอาจผ่านภาษาฮินดี sābun มาอีกต่อ ภาษาลาวและเขมรก็ใช้คำคล้ายกัน

ภาพประกอบเรื่องนี้เป็นภาพหุ่นนิ่งของลุยส์ เมเลนเดซ จิตรกรสเปนเพื่อนบ้านของโปรตุเกส วาดราวปี 1772 มีก้อนขนมปังแบบไอบีเรียวางข้างปลาและกาน้ำ หน้าตาคล้ายขนมปังที่ชาวโปรตุเกสในอยุธยาน่าจะคุ้นเคย