"กาแฟ" เดินทางผ่าน 4 ภาษากว่าจะถึงแก้วเรา: อาหรับ ตุรกี อิตาลี ฝรั่งเศส

คำว่า กาแฟ ในภาษาไทยยืมมาจากภาษาฝรั่งเศส café (คาเฟ่) แต่ฝรั่งเศสก็ไม่ใช่เจ้าของคำ ถ้าไล่ย้อนกลับไปจะเจอเส้นทางแบบนี้

อาหรับ qahwa → ตุรกีออตโตมัน kahve → อิตาลี caffè → ฝรั่งเศส café → ไทย กาแฟ

ต้นทางในเยเมน

qahwa (قهوة) ในภาษาอาหรับน่าจะมีความหมายว่า “สิ่งที่สีเข้ม” หมายถึงน้ำที่ต้มหรือตัวเมล็ด ยังไม่มีหลักฐานแน่ชัดว่ามีใครดื่มกาแฟก่อนศตวรรษที่ 15 แต่พอถึงปลายศตวรรษที่ 15 ชุมชนนักพรตซูฟีในเยเมนดื่มกาแฟกันเป็นเรื่องปกติแล้ว เพื่อให้ตื่นอยู่สวดภาวนาตอนกลางคืน

จากเยเมน กาแฟไปถึงอิสตันบูลของจักรวรรดิออตโตมัน ภาษาตุรกีเรียก kahve แล้วพ่อค้าเวนิสพาไปอิตาลี กลายเป็น caffè ก่อนจะเป็น café ในฝรั่งเศส ส่วนภาษาอังกฤษรับคำว่า coffee มาจากภาษาดัตช์ koffie ในปี 1582

อีกทางหนึ่งของคำเดียวกัน

คนไทยเชื้อสายจีนและร้านกาแฟโบราณมักเรียกกาแฟว่า “โกปี๊” ซึ่งน่าจะเป็นอีกสายหนึ่งของคำเดียวกันที่มาทางภาษามลายู kopi และภาษาจีนฮกเกี้ยน แต่ในภาษาไทยมาตรฐานใช้คำว่า “กาแฟ” ตามแบบฝรั่งเศส ภาษาลาวก็ใช้ ກາເຟ (กาเฟ) เหมือนกัน

ภาพประกอบเรื่องนี้คือภาพ หญิงชาวนาดื่มกาแฟ ของกามีย์ ปิสซาโร จิตรกรฝรั่งเศส วาดปี 1881 ในยุคที่ café กลายเป็นเครื่องดื่มประจำบ้านของชาวฝรั่งเศสทุกชนชั้นแล้ว